Strona główna > Słownik > Indeksy cytowań

Indeksy cytowań


Indeksy cytowań służą do oceny czasopism naukowych. Stosowane są następujące indeksy cytowań:
  • Impact factor (IF) - względna liczba cytowań w roku drugim i trzecim po opublikowaniu: liczba aktualnych cytowań artykułów z danego czasopisma opublikowanych w poprzednich latach w stosunku do liczby artykułów opublikowanych w tych latach. Np. IF dla cytowań z roku 2002, to liczba cytowań w roku 2002 odnoszących się do artykułów opublikowanych w latach 2000 i 2001 podzielona przez liczbę artykułów opublikowanych w latach 2000 i 2001.
  • Immediacy index (II) - gradient początkowy krzywej cytowań. Np. II 2002, to średnia liczba cytowań w roku 2002 do liczby artykułów opublikowanych w 2002 roku.
  • Cited half-life - miara jak długo artykuły w danym czasopiśmie są cytowane po publikacji. Jest to liczba lat, z których pochodzi połowa cytowań.
Należy podkreślić, że indeksy cytowań odnoszą się do czasopism (tytułów), a nie poszczególnych publikacji (autorów). W ocenie dorobku autorów IF może być wykorzystywany jako wskaźnik cytowalności czasopism, w jakich są zamieszczone ich publikacje. Natomiast informacji o cytowaniach prac danego autora należy szukać w bazach cytowań.

Spośród indeksów cytowań stosowany jest przede wszystkim impact factor. Wskazywane są jednak m. in. następujące słabe strony indeksów cytowań:
  • Oryginalne i wartościowe prace bywają niedocenione i są cytowane dopiero po akceptacji przez środowisko naukowe. Dotyczy to prac, które bardzo wyprzedzają swoją epokę. Prace takie mogą być później masowo cytowany, ale IF już tego nie obejmie, gdyż „okienko” obejmuje cytowania tylko z ostatnich dwóch lat. Los taki spotyka wiele najbardziej wartościowych publikacji, w których znajdują się przełomowe odkrycia. Np. praca Stevena Weinberga na temat unifikacji oddziaływań elektromagnetycznych i słabych, która przyniosła mu nagrodę Nobla z fizyki, w ciągu pierwszych 5 lat po ukazaniu się miała tylko 5 cytowań. (Źródło: Wróblewski A. W.: Bibliometryczne nieporozumienia. „Forum Akademickie” 2001, nr  9,  s. 40-44). Pierwsze publikacje noblistów Stevena Weinberga i Abdusa Salama dot. teorii oddziaływań elektrosłabych były tak nowatorskie, że nie cytowano ich przez pierwsze 3 lata.
  • Prace „klasyczne” przestają być cytowane.
  • Prace przeglądowe, mniej wartościowe, niż prace opisujące oryginalne odkrycia są cytowane w porównaniu z nimi dużo częściej.
  • Istnieją cytowania negatywne (np. osławione zjawisko „zimnej fuzji” w fizyce).
  • Wskaźnik cytowań często pokazuje nie tyle wartość naukową czasopism (i publikacji) lecz raczej aktualnie panujące mody i trendy w nauce. Czasopismo specjalizujące się w dziedzinie, która jest aktualnie modna siłą rzeczy publikuje artykuły, które opisują też „modne” badania. W modnych dziedzinach panuje większy ruch niż w niemodnych, co się przekłada bezpośrednio na liczbę cytowań.
  • W starszych wersjach SCI podawano tylko nazwisko pierwszego autora.
  • Popełniane są błędy w cytowanych nazwiskach.
  • Pojawiają się - i są cytowane - nierzetelne prace naukowe.