Strona główna > Słownik > Wskaźnik h, Współczynnik h

Wskaźnik h, Współczynnik h



Współczynnik h jest sposobem mierzenia osiągnięć naukowych z uwzględnieniem liczby publikacji i liczby cytowań. Współczynnik h (ang. index h, h-index, Hirsch index, Hirsch number) dla danego autora jest to liczba publikacji cytowanych ≥ h razy. Współczynnik został zaproponowany przez Jorga E. Hirscha w 2005 r. (J. E. Hirsch: An index to quantify an individual’s scientific research output. Proc. Nat. Acad, Sci. (PNAS), vol. 102, nr 46 (2005), s. 16569-16572. Dostępne w Internecie  www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.0507655102) [dostęp 17.10.2007 r.]).  Np. współczynnik h = 10 oznacza, że autor ma 10 publikacji cytowanych co najmniej 10 razy. Wielkość h zależy więc od dwóch czynników: liczby publikacji i ich popularności. Wzrost współczynnika h można osiągnąć publikując prace, które znajdą znaczny oddźwięk.

 Cechy współczynnika h:

  • Zaletą tego współczynnika jest możliwość jego szybkiego obliczenia, jeśli znana jest liczba cytowań każdej publikacji danego autora. Współczynnik ten jest też proponowany do rankingu instytucji naukowych, grup uczonych lub oceny osiągnięć np. krajowych w określonej dziedzinie wiedzy. Przykładem jest zastosowanie współczynnika h do oceny polskich osiągnięć w dziedzinie nauk biologicznych (Andrzej Pilc, Polskie publikacje z lat 2000-2007 wchodzące w skład współczynnika H dla biologii molekularnej i biochemii: Postępy Biochemii nr 53 (3) (2007)).
  • Wadą współczynnika h  jest konieczność obserwowaniu osiągnięć naukowych w długim okresie czasu, bo wówczas pojawiają się cytowania i istnieje możliwość opublikowania wielu prac, zwłaszcza często cytowanych. Z tego powodu współczynnik h został przez Adama Pronia i Halinę Szatyłowicz nazwany żartobliwie, lecz słusznie, „współczynnikiem dostojeństwa naukowego” (A. Proń, H. Szatyłowicz: Habilitacja dodaje „skrzydeł”?: Forum Akademickie, nr 3 (2006)).
  • Zdaniem Hirscha współczynnik h może być wykorzystany do prognozowania indywidualnych osiągnięć naukowych, gdyż jest w tym przypadku skuteczniejszy, niż liczba publikacji, liczba cytowań lub średnia cytowań w przeliczeniu na publikację ( J. E. Hirsch: Does the h-index have predictive power?. Dostępne w Internecie  http://www.arxiv.org/PS_cache/arxiv/pdf/0708/0708.0646v2.pdf [dostęp 17.10.2007]).

Wielkość współczynnika h

  • Zasięg cytowań jest różny w różnych dziedzinach nauki. Nauki biologiczne są dziedziną, w której publikacje są szeroko cytowane i stąd największy wskaźnik h podany przez Hirscha w cytowanej wyżej pracy wynosi h=191 dla neurologa  Solomona H. Snydera z Baltimore. Najwyższy wynik w fizyce osiągnął  E. Witten z h=110.
  • Zdaniem Hirscha, w dziedzinie fizyki współczynnik h jest dobrą miarą dorobku naukowego w zależności od stażu pracy, tj. hmn, gdzie m oznacza pewien współczynnik, a n lata pracy. Współczynnik m≈1  charakteryzuje wydajnego naukowo fizyka (h=20 po 20 latach pracy), m≈2 cechuje szczególnie wyróżniających się (h=40 po 20 latach pracy), m≈3 lub więcej jest miarą dla jednostek bardzo wybitnych (h=60 po 20 latach pracy).

Inne propozycje:

Współczynnik h ma już swoje odmiany. Możliwe jest  dowartościowanie publikacji o niewielkiej liczbie współautorów zaproponowane przez  P. D. Batista i współpracowników z Uniwersytetu w Sặo Paulo (Pablo D. Batista, Monica G. Campiteli, Osame Kinouchi, Alexandre S. Martinem: Is it possible to compare researchers with different scientific interests?, Scientometrics, vol 68, nr 1 (2006), s. 179-189). Możliwe jest też uniknięcie faworyzowania autorów stosunkowo wielu publikacji, z których każda ma skromną liczbę cytowań w stosunku do autorów niewielu publikacji o dużej liczbie cytowań zaproponowane przez Leo Egghe z Uniwersytetu Hasselt w Belgii  (Leo Egghe: Theory and practice of the g-index, Scientometrics, vol. 69, nr 1 (2006), s. 131-152). Jednakże wyliczanie tych  współczynników jest dużo bardziej kłopotliwe, niż określanie współczynnika h.

Zmierz sobie współczynnik h ! Czytelnikom strony życzę wysokich - i rosnących - współczynników h.

W bazie cytowań SCOPUS współczynnik h jest wyświetlany automatycznie dla każdego autora.

à propos


Laureaci nagrody Nobla w dziedzinie medycyny w 2009 r. mieli w momencie jej ogłoszenia następujące wskaźniki h (wg bazy SCOPUS):
  • Carol Greider -  h=39 (ponad 18 tys. cytowań)
  • Elizabeth Blackburn - h=38 (ponad 13,5 tys. cytowań
  • Jack Szostak - h=32 (ponad 11 tys. cytowań)).